trasa .gpx
|
Miejsce zamachu na Hansa Franka
Lokalizacja: Puszcza Niepołomicka
| Współrzędne GPS: | 50°00′39,5 N; 20°13′20,2 |
Data wpisu | 2011-06-13 |
ZAMACH NA HANSA FRANKA - 29 I 1944
Wracamy na g³ówny trakt i wci¹¿ oddalaj¹c siê od g³ównej drogi dochodzimy do skrzy¿owania leœnej drogi z asfaltow¹. Skrêcamy w lewo i dochodzimy do wiaduktu.
W tym wÂłaÂśnie miejscu 29 stycznia 1944 roku odziaÂły krakowskiego Kedywu "BÂłyskawica" i "Grom" prĂłbowaÂły przeprowadziĂŚ zamach na Generalnego Gubernatora Hansa Franka, prawÂą rĂŞkĂŞ Hitlera w Generalnej Guberni. CzÂłowieka, ktĂłry kierowaÂł mordami na tym terenie. Akcja siĂŞ nie powiodÂła. Partyzantom udaÂło siĂŞ, co prawda wysadziĂŚ pociÂąg, ale Frank nie zostaÂł nawet powaÂżnie zraniony.
Zamach by³ przygotowywany od po³owy stycznia. W tym czasie do dowództwa Kedywu dotar³a wiadomoœÌ, ¿e Hans Frank wraz z innymi wa¿nymi urzêdnikami uda siê 29 stycznia do Lwowa na przypadaj¹ce w dniu nastêpnym obchody rocznicy objêcia przez Hitlera urzêdu Kanclerza. Zgodnie z planem poci¹g mia³ byÌ wysadzony, a nastêpnie ostrzelany. Broù mia³a byÌ dostarczona z okrêgu.
Na miejsce zasadzki wybrano odcinek toru miêdzy Pod³ê¿em, a Grodkowicami. W dniu 27 stycznia oddzia³y Kedywu zakoùczy³y swoje przygotowania, oczekiwano jedynie na broù z okrêgu. Na czas oczekiwania oba oddzia³y planowano zakwaterowaÌ w leœniczówce na terenie Puszczy Niepo³omickiej, ale po przybyciu na miejsce "Roman" - W³adys³aw Kordula obawiaj¹c siê dekonspiracji skierowa³ ich do szko³y na terenie Woli Batorskiej.
Patrol minerski w sk³adzie: "Mars" - Zygmunt Kawecki, "Spokojny" - Henryk Januszkiewicz, "Zawa³a" - Kazimierz Lorys, "Wróbel" - W³adys³awa Wiœniewski, oraz "Koral" - Mieczys³aw Cieœlik, "Zemsta" - W³adys³aw Bajer i Kuba - Zbigniew Kwapieù dotarli na miejsce na szóst¹ wieczór. Oczekiwali ich tam "W¹sacz" - Stanis³aw Wiêckowski i "Powolny" - Ryszard Nuszkiewicz. Od razu stwierdzono, ¿e okrêg nie wywi¹za³ siê z zobowi¹zaù i dostarczy³ tylko niewielka czêœÌ obiecanej broni. Na dodatek oddzia³y partyzanckie dociera³y na miejsce dopiero o ósmej, z powodu czêstych patroli niemieckich. W tej sytuacji dowództwo tzn.: "W¹sacz" i "Powolny" zdecydowa³o o odwo³aniu ostrzelania poci¹gu. W zwi¹zku z tym odes³ano broù wozem, którym przyby³a z powrotem do Wrz¹sowic. Oddzia³y zaœ opuœci³y teren i uda³y siê w kierunku £apanowa.
Do wykonania zadania pozostaÂło dziesiĂŞciu ludzi. Nazwiska dziewiĂŞciu z nich znajdziecie na pomniku upamiĂŞtniajÂącym zamach przy wiadukcie, sÂą to: "WÂąsacz", "Koral", "Powolny", "Spokojny", "Mars", "WrĂłbel," "ZawaÂła" "Kruk", oraz "Zemsta". Na miejscu pozostaÂł wedÂług WÂłodzimierza Rozmusa takÂże niepodany z imienia i nazwiska "Wrak".
£adunek pod³o¿ono oko³o 40 metrów na zachód od wiaduktu. Oko³o godziny dwudziestej trzeciej "Kruk" zasygnalizowa³ zbli¿anie siê w³aœciwego poci¹gu. "Mars" nacisn¹³ r¹czkê zapalarki. Wybuch wykolei³ parowóz, trzy nastêpne wagony i wagon s³u¿bowy. Po chwili ochrona poci¹gu otwar³a ogieù. "Zemsta" i "Kruk" udali siê do Niepo³omic, zaœ reszta grupy do Raciborska. W tym czasie oddzia³ niepo³omickiego Kedywu "Pomost" pod dowództwem Antoniego Rojowicza "Brzozy" odda³ ko³o Wis³y parê strza³ów i spuœci³ na rzekê dwie ³odzie. Dzia³ania te mia³y na celu przekonanie oddzia³ów hitlerowskich, ¿e zamachowcy udali siê w innym kierunku ni¿ rzeczywisty. Akcja zmylenia uda³a siê. SS-manów, którzy przybyli do Niepo³omic nastêpnego dnia poinformowano, ¿e jakaœ banda oko³o pó³nocy przekroczy³a Wis³ê. Mimo, ¿e niemieckie oddzia³y znalaz³y œlady prawdziwego odwrotu nie uda³o im siê uj¹Ì zamachowców. Wed³ug informacji uzyskanych póŸniej przez wywiad AK w wyniku zamachu zmar³y trzy osoby, piêtnaœcie zosta³o powa¿nie rannych, a dwudziestu siedem lekko. Zniszczenia by³y usuwane przez osiemnaœcie godzin przez trzysta piêÌdziesi¹t osób, a w tym czasie szeœÌdziesi¹t jeden poci¹gów opóŸni³o siê.
W dzieù wyjazdu Hans Frank wyg³osi³ do m³odzie¿y niemieckiej przemówienie z okazji rocznicy, podkreœlaj¹c w nim m.in. spokój panuj¹cy na terenach okupowanych. Kilka godzin póŸniej sam siê przekona³, jak wygl¹da spokój w okupowanej Polsce.
Tekst: Joanna Jasonek - fragment opracowania Szlakiem pamiĂŞci lat 1939-45 po NiepoÂłomicach i okolicy - http://szlak193945.fm.interia.pl
Pomnik zostaÂł postawiony w okresie Polski Ludowej, a w 1992 roku Rada Miejska go odnowiÂła
|